Rüya günlüğü tutan biri, sabah ilk iş olarak gördüğünü yorumlamadan yazmanın değerini bilir. Yorum sonra gelir; önce ayrıntı kaydedilir. Laptop ekranındaki titreme için de aynı sıra işe yarar. Ekran titremeye başladığında pek çok kişi panelin bozulduğunu düşünüp doğrudan laptop ekran değişimi araştırmaya başlar. Oysa üretici kaynaklarına göre titremenin sık nedenleri arasında ekran sürücüsü ve uyumsuz uygulamalar da var ve bunlar paneli değiştirmeden çözülebilir.
Bu yazıda titremeyi gözlemlemenin basit bir yolunu, Microsoft’un önerdiği testi, panel arızasını düşündüren işaretleri ve servise neyi anlatmanız gerektiğini sırayla anlatıyoruz. Yazı yalnız donanım ve yazılımla ilgilidir; meditasyon, uyku ya da dikkat üzerine bir iddia taşımaz.
Titreme her zaman ekranın bozulduğu anlamına gelmez
Microsoft’un ekran titremesi sayfası, Windows’ta titremenin çoğu zaman bir ekran sürücüsü sorunundan ya da uyumsuz bir uygulamadan kaynaklandığını yazıyor. Dell’in laptop ekranı sorunları sayfası da titremenin grafik sürücüsü sorunlarından, yanlış yenileme hızından, yazılım çakışmalarından ya da arızalı görüntü kablolarından gelebileceğini belirtiyor.
Bu listede panel yalnız bir olasılıktır. Kablo, sürücü ve uygulama da aynı belirtiyi verebilir. Bu yüzden ilk adım parça değiştirmek değil, belirtinin hangi koşulda ortaya çıktığını görmek olmalıdır. Ayrıntıyı doğru kaydetmek, sonraki her adımı kısaltır.
Gözleme şu sorularla başlayabilirsiniz: Titreme açılıştan itibaren mi var, yoksa belirli bir program açılınca mı başlıyor? Bir güncellemeden sonra mı ortaya çıktı? Kapağın açısını değiştirdiğinizde artıyor ya da azalıyor mu? Bu soruların yanıtı, aşağıdaki testlerin hangisinden başlamanız gerektiğini gösterir.
Görev Yöneticisi testi nasıl yorumlanır?
Microsoft’un önerdiği test çok basit: Ctrl + Alt + Delete tuşlarına basıp Görev Yöneticisi’ni açın; açılmazsa Ctrl + Shift + Esc tuşlarını deneyin. Ardından Görev Yöneticisi penceresinin ekranın geri kalanıyla birlikte titreyip titremediğine bakın.
| Ne görüyorsunuz? | Microsoft’a göre olası neden | Sonraki adım |
|---|---|---|
| Görev Yöneticisi de ekranla birlikte titriyor | Ekran sürücüsü | Sürücüyü güncellemek, geri almak ya da kaldırıp yeniden yüklemek |
| Görev Yöneticisi sabit, ekranın geri kalanı titriyor | Uyumsuz bir uygulama | Uygulamayı güncellemek, olmazsa kaldırmak |
| Titreme bir Windows güncellemesinden hemen sonra başladı | Yeni gelen ekran sürücüsü | Microsoft’a göre sürücüyü önceki sürüme geri almak |
Microsoft, bazı durumlarda Windows logo tuşu ile Ctrl + Shift + B tuşlarına birlikte basarak grafik sürücüsünü sıfırlamanın sorunu giderebileceğini, bu işe yaramazsa yeniden başlatmanın denenebileceğini de yazıyor. Sürücüyü Aygıt Yöneticisi üzerinden geri almak ya da kaldırmak için yönetici yetkisi gerekir. Ekranı okumakta zorlanıyorsanız Microsoft bilgisayarı güvenli modda başlatmayı öneriyor.
Bu adımlar kasayı açmayı gerektirmez ve cihazın donanımına dokunmaz. Emin olmadığınız bir adımda durup servise danışmak her zaman mümkündür.
Sürücü ve uygulama tarafında denenebilecekler
Microsoft’un sayfası, sürücü kaynaklı titreme için üç yol tarif ediyor. Windows Update kısa süre önce cihaza güncelleme yüklediyse ekran sürücüsünü önceki sürüme geri almak; değilse sürücüyü güncellemek ya da kaldırıp yeniden yüklemek. Bu işlemler Aygıt Yöneticisi’nde Görüntü bağdaştırıcıları başlığı altından yapılır. Geri alma seçeneği soluk görünüyorsa Windows’ta dönülecek eski bir sürücü yoktur. Microsoft, en güncel sürücü için bilgisayarın ya da ekran kartının üreticisine başvurmanın gerekebileceğini de belirtiyor.
Uygulama kaynaklı titremede yol daha kısadır. Uygulama Microsoft Store’dan geldiyse oradaki güncellemelere, başka bir kaynaktan geldiyse üreticinin sitesine bakılır. Güncelleme sorunu çözmezse Microsoft, uygulamanın Ayarlar içindeki yüklü uygulamalar listesinden kaldırılmasını öneriyor. Titreme yalnız tek bir uygulama açıkken görülüyorsa, sorunun o uygulamayla ilgili olduğunu düşündüren güçlü bir ipucu elinizdedir.
Laptop ekran değişimi ne zaman gündeme gelir?
Sürücü ve uygulama olasılıkları elendiğinde sıra donanıma gelir. Dell’e göre harici bir monitör bağlamak laptopun kendi ekranını devre dışı bırakır; harici monitörde görüntü düzgünken laptop ekranında sorun sürüyorsa laptopun ekranında donanım sorunu olabilir.
Bazı Dell laptoplardaki ekran testi de bu ayrımı yapar. Dell, bu testin yalnız ekran donanımını kontrol ettiğini; test sırasında çizgi, nokta, karanlık bölge, titreyen ya da kararsız alanlar görülürse ekranın profesyonel servise ihtiyacı olabileceğini yazıyor. Testte çatlak, baskı izi ya da örümcek ağı deseni görülüyorsa ekran camı hasar görmüştür ve değiştirilmesi gerekir.
Donanım tarafında bile her sorun panel demek değildir. Şişli’deki Perpa Ticaret Merkezi’nde bilgisayar ve laptop teknik servisi veren Mx Store, sitesinde önce harici monitör ve ekran bağlantı kablosu testi yaptığını, kablo ya da arka aydınlatma arızasında tamirin yeterli olabileceğini, fiziksel kırıkta ise panel değişiminin gerektiğini anlatıyor. Servis, ücretsiz arıza tespiti yaptığını ve onay alınmadan ücretli işlem başlatmadığını da belirtiyor.
Gözlem notu: servise ne anlatmalı?
Rüya günlüğündeki gibi, servise götüreceğiniz not da yorumdan çok gözlem içermeli. Şu kontrol listesi teşhisi kısaltır:
- Titreme ne zaman başladı ve neyle aynı zamana denk geldi: güncelleme, yeni program, düşme ya da taşıma.
- Görev Yöneticisi testinin sonucu.
- Harici monitörde aynı titreme var mı?
- Kapağın açısı değişince titreme değişiyor mu?
- Titremenin kısa bir videosu ya da fotoğrafı. Dell de servise anlatırken ne gördüğünüzü yazmayı ve mümkünse fotoğraf çekmeyi öneriyor.
Notlara tarih ve saat eklemek de işe yarar. Titreme her gün aynı saatte, örneğin cihaz uzun süre çalıştıktan sonra başlıyorsa bu ayrıntı tek başına değerli bir ipucudur. Bu not, bir bilgisayar servisinin gereksiz parça değiştirmeden doğru yere bakmasına yardım eder. Teklifte laptop batarya değişimi ya da laptop fan bakımı gibi titremeyle doğrudan ilgisi görünmeyen bir kalem varsa, bulguyu ve gerekçeyi sorun.
Sık sorulan sorular
Görev Yöneticisi açılamıyorsa ne yapmalıyım?
Microsoft, ekranı düzgün göremiyorsanız adımları izleyebilmek için bilgisayarı güvenli modda başlatmanız gerekebileceğini yazıyor. Bu da mümkün değilse harici monitörle deneyin ya da cihazı servise götürün.
Sürücüyü geri almak dosyalarımı siler mi?
Microsoft’un sayfası sürücüyü geri alma ve kaldırma adımlarını anlatıyor; bu adımlar ekran kartının sürücüsüyle ilgilidir. Yine de bilgisayarda değişiklik yapmadan önce önemli dosyalarınızın yedeğini almak iyi bir alışkanlıktır.
Bu ekran testi her laptopta var mı?
Hayır. Yazıda anlatılan ekran testi Dell’in kendi laptopları için anlattığı bir araçtır. Başka üreticilerin farklı tanılama araçları olabilir; cihazınızın kullanım kılavuzuna bakın. Harici monitör karşılaştırması ise markadan bağımsız olarak her laptopta yapılabilir.
Harici monitörde de titreme varsa panel mi bozuk?
Dell’e göre harici monitör karşılaştırması, sorunun ekran kartında, laptop ekranında ya da ayarlarda olup olmadığını anlamaya yardım eder. Harici monitörde de titreme varsa sorun yalnız panelde olmayabilir; sürücü, ayarlar ve ekran kartı da incelenmelidir.
Kısaca: titreyen bir ekran her zaman laptop ekran değişimi gerektirmez. Önce Görev Yöneticisi testiyle sürücü ya da uygulama kaynaklı olup olmadığını ayırın, sonra harici monitörle sorunun laptop ekranında olup olmadığına bakın. Gözlemlerinizi yorumlamadan not edin; panel, kablo ya da arka aydınlatma kararını teşhise bırakın.
Güvenlik notu: Bu yazıdaki adımlar yazılım düzeyindedir. Ekran kırıksa ya da kasa kabarıyorsa cihazı kapatın ve kullanmayı bırakın. Kasayı açmayın; ekran kablosu ve panel işlerini deneyimli bir servise bırakın.